cruquius amsterdam oost

Historie

De geschiedenis van Cruquius leest als een spannend jongensboek. Waar tegenwoordig woningen en bedrijfspanden staan was vroeger drassig moerasland. Een woest, gevaarlijk gebied waar je altijd bedacht moest zijn op overstromingen. Het gevaar kwam niet alleen van de natuur, het moerasland was ook een populaire smokkelroute naar Amsterdam. Waagde je je in het moeras dan moest je uitkijken dat je niet het pad kruiste van ongure types.

Met het inpolderen van het tegenwoordige Oostelijk Havengebied verdwenen de moeraslanden en moesten de smokkelaars op zoek naar alternatieve smokkelroutes. Hun plek werd ingenomen door industrie. In de Entrepothaven van Cruquius krioelde het van de bedrijvigheid. Schepen met exotische producten zoals koffie, thee, tabak en specerijen uit het verre Nederlands-Indië voeren af en aan. Deze goederen konden niet zomaar worden ingevoerd in Nederland omdat er eerst invoerrechten over betaald moesten worden. De niet-ingeklaarde goederen werden daarom tijdelijk opgeslagen in een van de grote pakhuizen op het westelijk gedeelte van Cruquius, onder toezicht van de douane.

Verscholen juweeltjes

Wie vandaag rondloopt op Cruquius ziet een wirwar aan bedrijfspanden. Sommige zijn in gebruik, anderen staan leeg. Als je goed zoekt vind je prachtige juweeltjes uit vervlogen tijden, zoals het Huisje Insulinde, Pompengebouw & Ketelhuis en uiteraard de ruige wijnsilo’s op het dak.

Huisje Insulinde

Huisje Insulinde cruquius amsterdam oost

Huisje Insulinde: dichtgetimmerde ramen, ontbrekende dakpannen en een tegeltableau met de tekst N.V. Oliefabrieken Insulinde. Het pandje zakt steeds verder weg in de drassige grond waarop het gebouwd is. Wie het vervallen gebouwtje vandaag de dag ziet kan zich moeilijk voorstellen dat dit ooit het hoofdkantoor van een wereldwijd succesvolle onderneming was. Maar stel je het huis eens voor zoals het eruit heeft gezien tijdens de gloriedagen van de Insulinde. Een statig huis met grote ramen en opvallende rode dakpannen. Op een terrein waar het krioelde van de bedrijvigheid. Een wereld van verschil met het vervallen pastelgele gebouwtje van tegenwoordig.

“Wie vandaag rondloopt op Cruquius, vindt prachtige juweeltjes uit vervlogen tijden.”

Huisje Insulinde cruquius amsterdam oost

Tijd voor een metamorfose. En wat voor een! In ‘Huisje Insulinde’ is inmiddels de Amsterdamse bierbrouwer Bruut Bier gevestigd. “We hebben er bewust voor gekozen om de ketels in het zicht te laten. Dit draagt niet alleen bij aan het industriële gevoel, maar biedt ook de mogelijkheid om mee te kijken”, aldus mede-eigenaar Ward. Mooi detail: het tegeltableau van ‘NV Oliefabrieken Insulinde’ is behouden gebleven en weer teruggeplaatst op de gevel. Nieuwsgierig? Kom gewoon even kijken en wie weet – bestel een biertje.

 

ketelhuis pompengebouw cruquius amsterdam oost

Pompengebouw & Ketelhuis

Het pompengebouw en ketelhuis waren erg belangrijk voor Insulinde. De kostbare kokosolie werd via het pompengebouw overgepompt naar het ketelhuis. Daar werd de kokosolie opgeslagen totdat deze verder kon worden gedistribueerd. Uiteindelijk werd de olie verwerkt te tot onder andere margarine.

“Het ketelhuis wordt volledig opgeknapt en wordt straks dé plek voor je eerste dagelijkse boodschappen.”

De twee panden hebben na de val van Insulinde nog dienst gedaan als tankruimtes, kantoren en laboratoria. Het ketelhuis is vandaag slechts een schaduw van het indrukwekkende gebouw dat het vroeger was. Maar gelukkig komt daar verandering in. Het ketelhuis wordt volledig opgeknapt en wordt straks dé plek voor je eerste dagelijkse boodschappen. Ook het pompengebouw wordt niet vergeten. Over niet al te lange tijd kun je in het pompengebouw of op het terras genieten van een goede kop koffie en een versgebakken stuk taart. Heerlijk!

historie cruquius amsterdam oost

Verborgen rails

Het water klotst zachtjes tegen de kade van het verlaten terrein naast The Harbour Club. Een hoog hek met prikkeldraad scheidt water van land. Het terrein bij het water is voorzien van oude, door onkruid overwoekerde klinkertjes. Dwars hier doorheen lopen twee verroeste rails, overblijfselen uit lang vervlogen tijden.

Laden en lossen

Met een beetje fantasie kun je je voorstellen hoe druk en hectisch het hier geweest moet zijn toen de spoorlijn nog in gebruik was. Het was er een komen en gaan van schepen volgepakt met exotische goederen uit Nederlands-Indië. Op de kade stonden loopjongens klaar om de kostbare lading uit het ruim van de schepen over te laden op de goederenwagons. Het spoor liep naar het westelijke gedeelte van Cruquius, langs pakhuizen met de inspirerende namen Maandag, Dinsdag, Woensdag, Donderdag, Vrijdag, Zaterdag en Zondag. Hier werden de meeste goederen uitgeladen en opgeslagen voor verdere distributie.

“Het stukje spoorlijn op kavel 1.3 en 1.4 is een blijvende herinnering aan de industrialisatie van het Cruquius gebied.”

Industrialisatie

De spoorlijn op Cruquius werd in 1874 gebouwd om de haven efficiënter te maken. Amsterdam was in die tijd net als de rest van Nederland in de greep van de industriële revolutie. Dat was hard nodig om op economisch gebied te kunnen concurreren met omringende landen. In landen als Engeland en België was de revolutie al decennia eerder begonnen waardoor Nederland achterop dreigde te raken. Door de aanleg van spoorlijnen en een rangeerterrein op Cruquius werd het laad- en losproces versneld. Hierdoor nam de efficiëntie van de Entrepothaven flink toe.

Flaneren langs de spoorlijn

Het stukje spoorlijn op kavel 1.3 en 1.4 is een blijvende herinnering aan de industrialisatie van het Cruquius gebied. Het zal niet lang meer duren tot de spoorlijn wederom het middelpunt van bedrijvigheid wordt. Woon je straks op Cruquius, dan is de spoorlijn een heerlijke plek om te wandelen langs het water en op een warme zomeravond te genieten van de zonsondergang.

historie cruquius amsterdam oosthistorie cruquius amsterdam oost

De kraan: imposante blikvanger

De geschiedenis van Cruquius is onlosmakelijk verbonden met Nederlands-Indië. Een rijke historie van handel in koffie, specerijen en andere exotische goederen. Maar er gebeurde meer op Cruquius.  De imposante kraan aan de waterkant herinnert aan de ijzer- en staalhandel in het gebied. Het robuuste uiterlijk met een enorme metalen arm op een betonnen vierpotige voet was niet voor niks. De kraan werd gebruikt om zwaar ijzer en staal over te laden vanaf schepen naar de goederentreinen die op de kade klaar stonden.

“Cruquius kent een rijke historie van handel in koffie, specerijen en andere exotische goederen.”

Nieuwe functie

Wie nu rondloopt op Cruquius kan deze blikvanger nergens vinden. Na alle jaren trouwe dienst is het tijd voor een metamorfose. De kraan is zorgvuldig ontmanteld en wordt in een loods op het terrein in originele staat hersteld. En dan is het tijd voor een nieuwe plek en een nieuwe functie. Op dit moment is nog niet helemaal duidelijk welke functie de kraan krijgt. Een creatieve ontmoetingsplaats of een unieke plek om te overnachten, alles is nog mogelijk. Laat je verrassen!

wijnsilo amsterdam oost cruquius

Silo’s gevuld met wijn

De geur van wijn is allang vervlogen. Toch spreken de drie witte wijnsilo’s op het parkeerterrein van The Harbour Club enorm tot de verbeelding. Tussen het onkruid rondom de verlaten silo’s ligt een ronde opening verscholen. Wie zich tussen de brandnetels en braamstruiken waagt kan een kijkje nemen binnenin de gevaartes. Een enorme ruimte die vroeger tot de nok toe gevuld was met liters en liters van wijn van over de hele wereld.

“Wie door de roest en graffiti heen kijkt ziet een unieke locatie met veel potentie.”

Het einde van de wijnhandel

Wijn werd via schepen aangevoerd op Cruquius en opgeslagen in de wijnsilo’s. Nadat de invoerrechten waren betaald kon de wijn worden gebotteld en verkocht. Decennia lang was dit een lucratieve handel, totdat begin deze eeuw de regelgeving werd aangepast. De wijn moest voortaan gebotteld worden in het land van herkomst. De wijnsilo’s op Cruquius verloren hun functie en kwamen leeg te staan.

Een nieuw begin

Wie door de roest en graffiti heen kijkt ziet een unieke locatie met veel potentie. Bij de herontwikkeling van het Cruquius gebied worden de wijnsilo’s niet vergeten. Ze worden opgeknapt en in de toekomst wellicht ingericht als bijzondere overnachtingsplek. Stel je voor: voor het slapen gaan een glaasje wijn drinken in een silo die vroeger gevuld was met wijn. Zonder twijfel een unieke ervaring.

Wil je niets missen over dit bijzondere gebied met buitengewoon veel potentie? Schrijf jezelf in voor onze nieuwsbrief. Hierin houden we je op de hoogte van de belangrijkste updates en projecten. Waar je ook bent. Jezelf inschrijven kan hier.

close

Blijf op de hoogte

Wil jij op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rondom Cruquius? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

Inschrijven